Nieuwe regels voor allergenenwaarschuwingen

Per 1 januari 2026 gelden nieuwe richtlijnen voor het gebruik van allergenenwaarschuwingen op etiketten van levensmiddelen en voedingssupplementen. Deze wijziging heeft grote impact op de wijze waarop bedrijven melding maken van mogelijke kruisbesmetting met allergenen. De regels zijn eerder aangekondigd zodat bedrijven zich tijdig konden voorbereiden.

Verplichting tot voorkomen van kruisbesmetting

Bedrijven zijn verplicht om alles in het werk te stellen om kruisbesmetting met allergenen te voorkomen. Denk aan maatregelen binnen productieprocessen, reiniging van machines en het gescheiden houden van grondstoffen.  In de Richtlijnen kruisbesmetting allergenen staat beschreven hoe bedrijven zorgvuldig met dit risico moeten omgaan en welke maatregelen zij kunnen nemen om kruisbesmetting te voorkomen. 

Komt een allergeen ondanks deze voorzorgsmaatregelen toch in het eindproduct terecht? Dan is een risicoanalyse vereist. Daarmee wordt beoordeeld of de blootstelling aan het allergeen de vastgestelde referentiewaarde kan overschrijden. 

Risicoanalyse bepaalt of waarschuwing is toegestaan

PAL staat voor Precautionary Allergen Labelling. Dit is de Engelse benaming voor de voorzorgwaarschuwingen als “Kan sporen bevatten van X ”. 

Het was vaak onduidelijk of er daadwerkelijk een risico was, of dat de fabrikant zich vooral wilde indekken. Een dergelijke PAL- melding mag daarom vanaf heden alleen worden gebruikt als er een aangetoond risico is op aanwezigheid van allergenen door kruisbesmetting.  

Alleen als uit analyse blijkt dat er een reëel risico is, mag een voorzorgswaarschuwing op het etiket worden vermeld. Als er geen sprake is van overschrijding van referentiewaarden, mag er geen waarschuwing op het etiket gezet worden.

Deze benadering verplicht bedrijven tot een onderbouwde, data‑gedreven aanpak. Het “voor de zekerheid” vermelden van allergenen is dus niet langer toegestaan.

De nieuwe beleidsregel geeft duidelijkheid over:

• Wanneer het gebruik van een PAL-waarschuwing is toegestaan;

• Hoe een waarschuwing onderbouwd moet worden met een risicoanalyse;

• Welke formuleringen op het etiket gebruikt mogen worden.

Het doel is om het gebruik van deze waarschuwingen te standaardiseren. Zo wordt voorkomen dat bedrijven onnodig of te ruim waarschuwen, wat het vertrouwen van consumenten in allergeneninformatie kan ondermijnen.

Toegestane formuleringen op het etiket

Als uit de risicoanalyse blijkt dat een PAL-waarschuwing noodzakelijk is, mag deze op twee manieren op het etiket worden vermeld:

• “Kan X bevatten”, bijvoorbeeld: “Kan sesam bevatten”
• “Niet geschikt voor mensen met een X-allergie”, bijvoorbeeld: “Niet geschikt voor mensen met een pinda-allergie”

Wat betekent dit voor jouw bedrijf?

Met deze nieuwe regelgeving wordt het belang van duidelijke, onderbouwde informatie richting de consument verder aangescherpt.

• Actualiseer het HACCP‑plan met aandacht voor allergenenbeheer.

• Evalueer productie- en verpakkingslijnen op mogelijke kruisbesmetting.

• Documenteer de risicoanalyse per product en pas etiketten indien nodig aan.

• Informeer marketing teams over de toegestane bewoordingen.

Om bedrijven te helpen, heeft de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) een handig document opgesteld met antwoorden op veelgestelde vragen over dit onderwerp.

Wat als je supplementen importeert?

Bij import, bijvoorbeeld uit de VS, voldoen waarschuwingen zoals “produced in a facility that also processes nuts” niet automatisch aan de Nederlandse PAL-regels. Ook voor geïmporteerde producten moeten allergenenwaarschuwingen aansluiten bij de Beleidsregel allergenenetikettering uit voorzorg. Etiketaanpassing kan daarom nodig zijn vóór verhandeling in Nederland.

De Europese Commissie geeft aan dat leveranciers cijfers moeten verstrekken over onbedoelde aanwezigheid van allergenen, uitgedrukt in mg allergene eiwit per kg voedsel. Deze informatie is voedselveiligheidsinformatie en dus niet optioneel; ook grondstoffenleveranciers vallen onder deze verplichting. 

Toezicht

De NVWA controleert of voorverpakte producten aan de nieuwe regels voldoen. De NVWA controleert ook of ondernemers de juiste maatregelen nemen om kruisbesmetting met allergenen te voorkomen. Bij het niet naleven van de regels kan een waarschuwing worden gegeven of een boete worden opgelegd.

Alle regels staan in de Beleidsregel allergenenetikettering uit voorzorg.

Raadpleeg het document ‘Vragen en antwoorden allergenenbeleid’ op de website van de NVWA.

Bron: NVWA