Voedingssupplementen en NVWA: Voorkom gedwongen correcties

"Ik heb een brief van de NVWA ontvangen over verboden gezondheidsclaims op mijn website. Over drie maanden beoordelen ze mijn website opnieuw."

Het komt regelmatig voor dat een gesprek met een nieuwe opdrachtgever zo begint. Vaak beseft de ondernemer niet dat hij in overtreding is. Er is veel tijd en aandacht besteed aan de ontwikkeling van een unieke formule, een opvallende verpakking en een sterke marketingstrategie, maar de wettelijke eisen voor de teksten op de verpakking en de website zijn over het hoofd gezien.

Hoe handhaaft de NVWA?

De NVWA houdt actief toezicht op voedingssupplementen die in Nederland worden geproduceerd, geïmporteerd en verkocht. Dat toezicht richt zich niet alleen op de veiligheid van de samenstelling, maar nadrukkelijk ook op de etikettering en de claims die worden gebruikt, zowel op de verpakking als online.

De handhaving verloopt stapsgewijs. Bij een eerste overtreding volgt doorgaans een officiële waarschuwing met een rapport van bevindingen. De NVWA geeft het bedrijf dan een termijn om de overtreding te herstellen. Bij een herinspectie controleert de inspecteur of de verboden claims daadwerkelijk zijn verwijderd. Zijn ze dat niet, dan kunnen vervolgmaatregelen worden genomen, waaronder een bestuurlijke boete. In ernstige gevallen -bij direct gevaar voor de gezondheid of bij herhaalde recidive- kan strafrechtelijke vervolging plaatsvinden.

Veel ondernemers gaan ervan uit dat de NVWA vooral grote bedrijven controleert. Dat klopt niet. De NVWA doet steekproeven in winkels en webshops, onderzoekt meldingen van consumenten en bedrijven, en voert projectmatige controles uit op specifieke productcategorieën. Kleine webshops en nieuwe merken zijn hierbij niet uitgezonderd.

Welke overtredingen komen het vaakst voor?

In de praktijk zien we steeds dezelfde fouten terugkomen. Dit zijn de meest voorkomende:

Verboden gezondheidsclaims op de website of verpakking. Dit is veruit de grootste categorie. Claims die suggereren dat een supplement een ziekte kan voorkomen, behandelen of genezen zijn altijd verboden. Maar ook subtielere formuleringen kunnen onder het verbod vallen: "helpt bij gewrichtsklachten", "versterkt het immuunsysteem tegen infecties" of "herstelt de darmflora" zijn allemaal niet toegestaan. De claimsverordening (Verordening 1924/2006) bepaalt dat alleen goedgekeurde claims uit het EU-register mogen worden gebruikt, en uitsluitend in de bewoordingen en onder de voorwaarden die daarin zijn vastgelegd.

Impliciete claims via afbeeldingen, productnamen of context. Een afbeelding van een gewricht naast een kurkumasupplement, een productnaam als "ImmunForce" of een blogpost die wetenschappelijke studies aanhaalt over een ingrediënt; het zijn allemaal manieren waarop een claim kan worden geïmpliceerd zonder dat er letterlijk een verboden zin op het etiket staat. De NVWA beoordeelt de totaalindruk: als de gemiddelde consument uit de combinatie van tekst, beeld en context een gezondheidseffect afleidt, dan is er sprake van een claim.

Niet-goedgekeurde claims voor ingrediënten zonder claimstatus. Veel populaire ingrediënten zoals collageen, probiotica, co-enzym Q10, hebben géén goedgekeurde gezondheidsclaim in het EU-register. Dat betekent niet dat je ze niet mag gebruiken in een supplement, maar wel dat je er op het etiket en in je marketing niets over de werking van mag zeggen. De verleiding is groot om toch iets te schrijven, maar elke uitspraak over een gezondheidseffect is een claim en valt onder de verordening. In een dit blog schreven we al over de NVWA-bevindingen bij collageensupplementen: meer dan 80% van de onderzochte webshops gebruikte niet-toegestane claims.

"On hold"-claims verkeerd toegepast. Voor veel plantaardige ingrediënten zijn gezondheidsclaims ingediend maar nog niet definitief beoordeeld door EFSA. Deze claims staan "on hold" in het EU-register. In de praktijk worden ze soms gebruikt alsof ze goedgekeurd zijn. Dat is een risico: de NVWA kan handhaven op on hold-claims als de formulering niet overeenkomt met de ingediende claimtekst, of als de claim wordt gecombineerd met niet-toegestane aanvullingen.

Ontbrekende of onjuiste verplichte vermeldingen op het etiket. Naast claims controleert de NVWA ook of het etiket alle verplichte vermeldingen bevat: de aanduiding "voedingssupplement", de aanbevolen dagdosering, de waarschuwing om de aanbevolen dosering niet te overschrijden, de melding dat het product geen vervanging is voor een gevarieerde voeding, de bewaarinstructie "buiten bereik van jonge kinderen", en de hoeveelheid vitaminen en mineralen als percentage van de referentie-inname. Ontbrekende waarschuwingsteksten bij ingrediënten als groene thee-extract of melatonine zijn eveneens een veelvoorkomende overtreding.

Wat kun je doen als je een NVWA-brief hebt ontvangen?

Neem de brief serieus en handel binnen de gestelde termijn. Concreet:

Breng in kaart welke claims de NVWA specifiek heeft aangemerkt als overtreding. Controleer niet alleen de genoemde pagina's, maar je volledige website, webshop en sociale media. De NVWA kan bij herinspectie breder kijken dan alleen de oorspronkelijk geconstateerde overtredingen. Controleer ook je etiketten en verpakkingen op dezelfde punten. Vervang verboden claims door goedgekeurde alternatieven. Dat hoeft niet te betekenen dat je tekst zijn kracht verliest. Er zijn voor veel vitaminen en mineralen sterke, toegestane claims beschikbaar die je product goed positioneren. De kunst is om de juiste claim te koppelen aan het juiste ingrediënt en de juiste dosering. Documenteer de wijzigingen die je doorvoert, zodat je bij de herinspectie kunt aantonen wat er is aangepast.

Voorkomen is beter

Het mooiste is wanneer bedrijven al vanaf de eerste ontwikkelingsfase aandacht besteden aan de wettelijke kaders. Goed voorbereide teksten die aan de claimsverordening en etiketteringsregels voldoen, hoeven achteraf niet te worden aangepast. Ze behouden hun commerciële kracht en geven geen aanleiding voor handhaving.

Ik begrijp dat de regels rond claims en etikettering voor veel ondernemers niet het meest aantrekkelijke onderdeel zijn van productontwikkeling. Maar ze bepalen uiteindelijk wat je op de markt mag brengen en hoe je erover mag communiceren. Door vanaf het begin te zorgen voor naleving van de wet- en regelgeving, breng je je supplementen probleemloos op de markt — met een sterke boodschap die ook bij een NVWA-controle overeind blijft.

Wil je laten beoordelen of je etiketteksten en websiteteksten voldoen aan de geldende regelgeving? Of heb je een NVWA-brief ontvangen en heb je hulp nodig om binnen de termijn alles in orde te krijgen? Neem contact op

Mirella Dresch