‘Probioticum’ gebruiken bij supplementen: wat mag wel en wat niet?

Probioticum is een veelgebruikte en aantrekkelijke term. Het roept associaties op met darmgezondheid, een evenwichtig microbioom en natuurlijke ondersteuning. Maar het gebruik van het woord probioticum op een etiket, in reclame-uiting of zelfs in de productnaam is in de meeste gevallen niet  toegestaan. 

Probioticum: een verboden gezondheidsclaim

Volgens de Europese regelgeving wordt het woord probioticum (en het meervoud probiotica) beschouwd als een gezondheidsclaim.  Gezondheidsclaims mogen alleen worden gebruikt als ze vooraf zijn goedgekeurd door de Europese Commissie op basis van een positief advies van de EFSA (Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid).

Tot nu toe is er geen enkele gezondheidsclaim voor probiotica goedgekeurd, met één belangrijke uitzondering:

“Levende culturen in yoghurt of gefermenteerde melk verbeteren de lactosevertering van het product bij personen die lactose moeilijk verteren.”

Deze claim geldt dus uitsluitend voor specifieke zuivelproducten en is gekoppeld aan een technologisch effect binnen het product, niet aan een breder effect op de gezondheid van de consument. 

Wat betekent dit voor supplementen?

De NVWA (Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit) ziet het gebruik van het woord probiotica als een niet-toegestane gezondheidsclaim, tenzij de claim expliciet gekoppeld is aan bovenstaande goedgekeurde lactose-verteringsclaim bij yoghurt of gefermenteerde melk. 

Voor voedingssupplementen geldt dus een verbod op het gebruik van deze term, op één uitzondering na. De term probiotica mag uitsluitend worden gebruikt als categorieaanduiding. De categorieaanduiding mag slechts één keer op de verpakking voorkomen. 

Afbeeldingen vallen ook onder de Claimsverordening

De Claimsverordening geldt niet alleen voor tekst, maar ook voor afbeeldingen en symbolen. Ook beeldgebruik dat een gezondheidsvoordeel suggereert, zoals afbeeldingen van de darmen, is niet toegestaan. Voor probiotica bestaan immers geen goedgekeurde gezondheidsclaims.

Wat mag je wél zeggen over probiotica?

Hoewel je het woord probioticum niet mag gebruiken als gezondheidsclaim bij supplementen, mag je wél feitelijke informatie geven over de bacteriestammen in een product, zoals:

• De specifieke naam, bijvoorbeeld Lactobacillus rhamnosus GG

• Het aantal CFU’s (kolonievormende eenheden)

• De samenstelling en herkomst van het ingrediënt

Let op: uitspraken als “bereikt de darmen levend” of “maakt deel uit van de darmflora” zijn óók gezondheidsclaims en dus niet toegestaan zonder goedkeuring.

Waarom sommige probiotica wél gezondheidsclaims bevatten

Zie je probiotica supplementen met claims als “ondersteunt het immuunsysteem” of “draagt bij aan een normale spijsvertering”?  Dit kan komen door toevoeging van andere ingrediënten waarvoor wél gezondheidsclaims zijn goedgekeurd. Denk aan:

• Vitamine C, met de claim: “draagt bij tot de normale werking van het immuunsysteem”

• Calcium, met de claim: “draagt bij tot de normale werking van spijsverteringsenzymen”

Wanneer een supplement deze ingrediënten in voldoende hoeveelheden bevat, mag de bijbehorende claim worden gebruikt. Het is dan echter verplicht om duidelijk te maken op welk ingrediënt de claim betrekking heeft. De bewoording moet dus accuraat zijn, zoals: “Vitamine C draagt bij aan de normale werking van het immuunsysteem.” Niet toegestaan is: “Dit probioticum ondersteunt het immuunsysteem.” Want dat suggereert een werking van de probiotica zelf, en dat is niet toegestaan.

De manier van formuleren vraagt om zorgvuldigheid in etikettering en marketing. Foutieve koppelingen tussen ingrediënten en claims kunnen leiden tot waarschuwingen of boetes.